Zoekwoorden: Bokeh, onscherpte, lichtpunten, project
Wat is bokeh?
Het woord 'boke' werd overgenomen uit de Japanse taal. Het betekent 'onscherpte'. Boke is het tegenovergestelde van 'pinto', een ander Japans woord dat naar de scherpte in een foto verwijst. 'Pinto' lijkt overigens afgeleid te zijn van het Engelse 'point' (point of focus) of zelfs van het Nederlandse 'punt'.
De schrijfwijze 'bokeh' werd in 1997 geïntroduceerd door Mike Johnston in het tijdschrift Photo Techniques. Om de correcte uitspraak van het woord 'boke' door Engelstaligen te bevorderen voegde hij de letter 'h' toe.
Aan het woord 'bokeh' wordt nu meer betekenis toegekend dan alleen de letterlijke betekenis 'onscherpte'. Het heeft betrekking op de kwaliteit van de onscherpte en wordt geassocieerd met aangename onscherpte. Voor deze nuancering zou men in het Japans het woord 'boke-aji' gebruiken. Soms wordt de foutieve spelling 'bouquet' gebruikt, omdat men niet bekend is met de herkomst en betekenis van het woord 'bokeh'.
Bokeh is dus de kwaliteit van de out-of-focus delen van je foto. Het is niet de onscherpte zelf of de hoeveelheid onscherpte in je foto in de voorgrond of achtergrond van je onderwerp. Bokeh ontstaat doordat lichtpuntjes of lichtere delen in de onscherpe voorgrond of achtergrond als wazige vlekken of cirkels worden weergegeven. Bokeh wordt gemaakt door de lens.
Wat is goede bokeh en wat is slechte bokeh?
Over smaak valt niet te twisten, desondanks is er zoiets als goede bokeh en slechte bokeh. Wat is goede bokeh en hoe ziet slechte bokeh er dan uit? In het algemeen wordt goede bokeh omschreven als mooie gekleurde vlekken / cirkels in de achtergrond waarbij de randen van die vlekken / cirkels vaag zijn en geleidelijk overlopen in de wazige achtergrond. Bij slechte bokeh zijn de randen van deze vlekken / cirkels hard. De kwaliteit van de bokeh is een kwaliteit van de lens.
Bokeh die niet afleidt van het hoofdonderwerp, wordt vrij algemeen gewaardeerd en als aangenaam bestempeld. Naast de relatie tot het scherpe hoofdonderwerp kan een onscherp deel van het beeld ook een zelfstandige functie hebben en als zodanig mooi gevonden worden.
De vorm van bokeh
De vorm van bokeh wordt bepaald door de lens. Dit is vooral goed te zien bij lichtpuntjes die in je achtergrond zitten. Vele oudere lenzen hebben 7 rechte bladen waarmee het diafragma (opening) in de lens wordt gevormd. De 7 rechte bladen resulteert uiteindelijk in een hoekige vorm. Nieuwere lenzen hebben 9 ronde bladen waarmee het diafragma wordt gevormd. Het resultaat bij nieuwe lenzen zijn dan ook mooie ronde cirkels. Als je wilt weten of jouw lens een mooie of minder mooie bokeh aflevert, kijk dan goed naar je foto of zoek het op. Bij elke lens review wordt dit apsect wel besproken.
Hoe krijg je nu bokeh bubbels in een foto?
Nu we weten wat bokeh is, blijft de vraag over hoe we bokeh in de foto krijgen (in de voorgrond of in de achtergrond).
Bokeh bubbels ontstaan doordat lichtpunten als wazige cirkels en lichte delen als lichte vlekken in de foto worden weergegeven. Om bokeh bubbels in je foto te krijgen heb je dus lichtpuntjes of lichte vlekken nodig. Zonder lichtpuntjes of lichte vlekken, geen bokeh bubbels. Lichtpunten vind je ’s-Avonds en ’s-Nachts, maar bijvoorbeeld ook in een kerstboom of in de door de zon verlichte dauwdruppels. Niet alleen lichtjes of verlichte dauwdruppels zorgen voor bokeh. Ook ander materiaal reflecteert licht wat als bokeh in je foto terug kan komen. Denk bijvoorbeeld aan al die bloemetjes die in de onscherpe achtergrond terecht zijn gekomen omdat je de focus hebt gelegd op die ene bloem. Deze lichte bloemetjes in de achtergrond worden dan lichte vlekjes.
Het maken van een foto met bokeh bubbels
Wat hebben we nodig?
- een camera met een lens, bij voorkeur een lens met een groot diafragma.
- een onderwerp (niet noodzakelijk als het je alleen om de bokeh gaat, maar ach... het is wel zo leuk. Niet vergeten, want het gaat immers om het onderwerp!..)
- een achtergrond met lichtjes, lichtpuntjes of lichte vlekjes.
Je kan van te voren op het oog al redelijk inschatten of er bokeh-rondjes/-vlekjes zullen ontstaan, gewoon door vanaf ongeveer camerastandpunt met het blote oog te kijken. Als je achter (of desnoods voor) je onderwerp felle schitteringen van de zon in druppels etc. ziet, is de kans groot dat je bokeh-rondjes in de foto krijgt. Zie je ze niet, dan ga je ze ook niet in de foto terugvinden.
En dan nu het maken van de foto:
- Zorg dat je onderwerp minimaal voldoende ver van de achtergrond af staat.
- Stel een groot diafragma in (kleine scherptediepte), zodat de achtergrond onscherp wordt weergegeven.
- Zorg voor lichtjes, lichtpuntjes of lichte vlekjes in de achtergrond (heel belangrijk, want zonder lichtjes geen bokeh…). Denk er aan: als je ze met het blote oog niet al ziet, is de kans groot dat je het ook niet in de foto krijgt.
Zie je ze...dan: afdrukken!
De lichtjes in de achtergrond kun je ook een vormpje geven door voor de lens eens kartonnetje te houden met daarin het gewenste vormpje.
Tot slot een filmpje van DigitalRev.com over: How Do You “Do” Bokeh? waarin Kai op zoek gaat naar bokeh...
Mocht het je niet lukken met fotograferen, dan kan het ook nog later via photoshop worden toegevoegd
-------
Update:
1) Uiteindelijk heeft dit artikel geleid tot een project Bokeh bubbels. Een project met verrassend mooie resultaten en in de topics zijn ook nog eens goede tips te vinden, want theorie is 1 ding, de praktijk laat zien welke uitdagingen er overwonnen moeten worden.
2) Naar aanleiding van een terechte opmerking van Amateur123, in een deel van de tekst bokeh vervangen door bokeh bubbels.

